خانه / تاریخ تالش / آیا تالشان و گالشان یک قوم اند؟

آیا تالشان و گالشان یک قوم اند؟

آیا تالشان و گالشان یک قوم اند؟

بابک بهاری

در مورد نام تالِش یا تولِش (Tolış) نظرات متعددی ارائه شده است. پژوهشگرانی چون کسروی، پیرنیا و عبدلی معتقدند این نام همان کادوس ذکر شده در نوشته­های یونانی می­باشد که صورت ایرانی آن احتمالاً گادوش و یا تالوش بوده است. عبدلی اما فرضیه جالبی مطرح نموده و نام کادوس را یونانی شده ثَ تَ گوشِ کتیبه­ی داریوش هخامنشی می­داند و می­نویسد: «برابر با قواعد زبان شناسی … می­توان ادعا کرد که … ثاتاگوش ابتدا مبدل به تاگوش یا تاکوش شده است و سپس برابر قاعده­ی تبدیل حروف و تغییر کلمه در زبان یونانی، تای آن تبدیل به کا و گوش یا کوش مبدل به دوس شده است. همچنین مطابق چنان قاعده­ای در زبان پارسی، به ویژه پهلوی شمالی، گوی آن تبدیل به لو یا لی شده و تاگوش به شکل تالوش-تالش-تالیش درآمده است»

 هر چند این­ها فقط گمانه­زنی است و به تحقیق معلوم و آشکار نشده که صورت ایرانی این نام چه بوده است، اما علاوه بر دلایلی که لفظ تالش و کادوس را با یکدیگر مرتبط می­کنند، محل زندگی کادوسیان نیز که بنابر نوشته­های یونانی در جنوب غرب دریای کاسپین است یکی بودن کادوسیان و تالشان را محتمل می­سازد. منطقه­ای که پس از اسلام ساکنانش با نام طیلسان و بعدتر تالشان شناخته می­شده­اند. عده­ای اما به دلیل نامی که این قوم در منابع تاریخی قرون اولیه­ی اسلامی بدان مشهورند یعنی طَیلَسان، احتمال می­دهند که به علت شباهت لباس­ بومی تالشان به رِدا که در زبان عربی بدان طیلسان نیز گفته می­شود اینان بدین نام نامبردار شدند و به مرور طیلسان به طالش تبدیل شده است. ادعایی که نام تالش را مربوط به پوشش این قوم می­داند، با تکیه بر نوشته­ی أصمعی که به وضوح طیلسان را مُعَرَّب لغت فارسی تالشان می­داند می­توان رد کرد. از این رو نخستین کسی که نام تالشان را به شکل ایرانی­اش می­برد، أصمعی متوفی ۲۱۶ هجری قمری است. اشاره­ی او به معرب بودن نام این قوم، خط بطلانی است بر نظر کسانی که این نام را مربوط به پوشش آنان می­کنند. چرا که تشابه بین لغات و نام برخی اقوام فقط مربوط به تالشان نبوده است و اعراب و فارسیاننیز لغت دیلم را در زبانشان به چند معنی به کار می­برند.

برخی نیز وجود مردمی در جنوب شرق و شرق گیلان مشهور به گالش و یا گاولش به معنای گاوبان را که به کادوس یا گادوش فرضی نزدیکتر است تعبیر به دو قسمت شدن یک قوم بزرگتر به تالش و گالِش می­کنند. اما آیا تالشان و گالشان هردو از اخلاف دیالمه­اند و بعدتر دو دسته شده­اند؟ بنابر نوشته­های طبری، ابن فقیه، ابن اثیر و دیگر مورخان دیلمیان، مردمانی بودند که سرزمین­هایش بنابر منابع تاریخی غالبا مناطق کوهستانی را از غرب چالوس تا طارم در زنجان را در بر می­گرفته است. حمزه­ی اصفهانی در کتابش در حدود قرن چهار هجری نوشته است: «فارسیان، دیلمیان را کردهای طبرستان خطاب می­کنند» و همانطور که در لغتنامه دهخدا نیز ذیل واژه گالش آمده «در لهجه­ی مازندرانی و گیلانی شبان گاو را گویند، چنانکه کرد در همانجا شبان گوسفند است» و از آنجا که اکنون گالشان به گویشی از زبان گیلکی متکلم­اند و در متون تاریخی پیش از اسلام نیز نامی از یک قوم یا سرزمین به نام دیلم به میان نیامده است این احتمال وجود دارد که دیلمیان و گیلکان یک قوم بوده باشند که به سبب تفاوت در نوع معشت و مکان زندگی خود به این نامها خوانده شده­اند و ارتباطی با تالشان ندارند چرا که علاوه در زبان تالشی که گیلون به سرزمینهای جلگه­ای اطلاق می­شود در زبان گیلکی و مازنی هم چنین معنایی را دارد. هرچند غالب مورخان و جغرافی­نگاران اسلامی میان مردم این ناحیه تفاوتی قائل نشده­اند اما از اطلاعات مندرج در آثارشان می­توان حتی به تفاوت زبانی دیالمه با تالشان در گذشته نیز پی­برد چیزی که مقدسی جغرافی­نگار قرن چهار هجری بدان اشاره نموده است.

درباره ی admin

۳ دیدگاه

  1. بین تالش یا گیلک هیچ فرقی وجود نداره، تالش یا گیل دیلم همش یکی هست، در گذشته های دور همه یکی بودن، چیزی به نام کرد لر بلوچ گیلک وجود نداشته همش ماد بودن یا پارت یا پارس، وقتی از سرزمینی حرف میزنیم مثل لرستان کردستان بلوچستان گیلان،، لرستان یعنی سرزمین لرها، کردستان بلوچستان هم به همین معنی، و گیلان هم به معنی سرزمین گیل ها، حالا بعضی ها میخان جدا بکنند خودش تافته جدا بافته بدونن اون ی امر دیگهی هست، اگر سرزمین گیلان هست پس چرا اسم تالش اومده چرا به اسم تالش نذاشتن، و خیلی نظرهای دیگه، اگر ارتباط نداشته باشه چرا توی سرزمین گیلان هستند؟ پس مهاجر بودن؟ ولی من میگم مهاجر نبودن، بلکه یک گیلانی حالا تالش یا گیلک یا دیلم بود،، اگر میگید زبان ی فرق های دار،، درسته، ولی اینم بگم محل تا محل دیگه کلی کلمات فرق میکنند، مثلا کسانی که توی فومن هستند با ماسال نمیتونند ارتباط برقرار کنند حتی تالشی. پس باید بگیم زبان فومنی یا ماسال،، نخیر همش از منطقه دیلمستان گیلان بزرگ هست تالش هم نوع اصیلتر گیلکی هست، از نظر زبانشناسان زبان کردی گیلکی بلوچی تالشی مثل برادرهای هم هستند یعنی گذشته دور یکی بوده،

  2. سلام-اتفاقا کلا کادوس وامارد یکی هسن و بس واز هرنظر با هم شباهت دارن و حتی با گذشت زمان و سیاست های منفور و خصمانه حکومت ها ئحاکمان مزدور و مهاجر که جانب نه گیلان بتکه مازنداران شدن وبیشتر مهاجرین از اقلام مختتف از زمان هخامنشی تا به امروز هستن و صاحب زبان ساختگی که شامل حکومت مرکزی شود درست شده و هیچ ارتباطی به مازندرا و گیلان ندارن وتنها امتیازی که صاحب شدن بعد از نفوذ ایرانیان و مخصوصا از زمان صفوی^هکمن اسم گیلکی و گویش ان در بومیانو خودشدن وهمین

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *